Metoda REBA

Ocena ryzyka zawodowego metodą REBA (Rapid Entire Body Assessment) jest szybką metodą ergonomicznej oceny stanowisk pracy, na których pracownicy skarżą się na dolegliwości ze strony układu ruchu. Uwzględnia obciążenie całego układu mięśniowo-szkieletowego, związane zarówno z użyciem siły dla potrzeb wykonania określonego zadania, jak i z koniecznością utrzymania niezbędnej pozycji ciała.

Wiarygodność metody REBA, opracowanej w 2000 r. przez S. Hognetta i L. McAtamneya przetestowana została na wielu grupach pracowników, wykonujących pracę wymagającą wysiłku fizycznego i wykonywaną często w wymuszonych, niefizjologicznych pozycjach ciała. W zależności od potrzeb można wykonać tylko ocenę czynności związanych z największym obciążeniem układu ruchu (np. podnoszenie ciężkich przedmiotów i/lub przyjmowanie wyraźnie niekorzystnych pozycji ciała) – dzięki temu uzyskuje się informację o ryzyku zawodowym i konieczności wprowadzenia interwencji ergonomicznej. Zastosowanie tej metody po ewentualnym wdrożeniu interwencji, pozwala na oszacowanie skuteczności wprowadzonych rozwiązań. Możliwe jest także wykonanie serii obserwacji (np. fotografii) czynności na stanowisku pracy (metoda obserwacji migawkowych) i dokonanie oceny średniego obciążenia układu ruchu w określonym czasie.

W naszej ofercie posiadamy dokumentację oceny ryzyka zawodowego z uwzględnieniem obciążenia układu mięśniowo – szkieletowego metodą REBA. Dokumenty są przydatne przy złożeniu wniosku na dofinansowanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w ramach prewencji wypadkowej dla projektu, dotyczącego „utrzymania zdolności pracowników do pracy przez cały okres aktywności zawodowej”.
Zapraszamy do współpracy, złożyliśmy już ponad 500 wniosków do ZUS i wszystkie zostały rozpatrzone pozytywnie.

Ważną zaletą metody REBA jest łatwość w stosowaniu i szybkość uzyskiwania wiarygodnych wyników. Wynik końcowy, uzyskiwany przy jej pomocy, określa wielkość ryzyka wystąpienia dolegliwości ze strony układu mięśniowo-szkieletowego, a także zakres interwencji ergonomicznych, niezbędnych do zmniejszenia tego ryzyka. W sumie REBA stanowi doskonałe uzupełnienie innych, bardziej złożonych, ergonomicznych metod oceny stanowisk pracy, zwłaszcza na pierwszym, wstępnym etapie oceny. Jej zalety przyczyniły się do jej spopularyzowania, nie tylko wśród pracowników nauki, ale również wśród pracowników służb bhp. Sytuacja taka spowodowała potrzebę przygotowania specjalnego arkusza oceny, ułatwiającego wykonanie szybkiej oceny bezpośrednio na stanowisku pracy. Taka właśnie wersja metody opracowana została w 2003 r. przez A. Hedge’a i wykorzystano ją do opracowania wersji skomputeryzowanej, będącej jednym z celów niniejszego zadania – prostej postaci, użytecznej podczas badań terenowych.

W praktyce dużym ułatwieniem stosowania metody REBA podczas oceny w terenie jest Karta oceny przy użyciu metody REBA. Karta drukowana jest dwustronnie – pierwsza strona ułatwia określenie liczby punktów odpowiadających pozycjom elementów układu ruchu, druga natomiast prowadzi „krok po kroku” przez kolejne etapy obliczeń. Wypełniona karta oceny może, wraz ze zdjęciem lub schematem pozycji ciała, stanowić dokumentację przeprowadzonego badania. Może być także wykorzystana do przeprowadzenia symulacji wyników usprawnienia stanowiska pracy – jej użycie wskazuje, które z ocenianych elementów (pozycja ciała, siła, jakość uchwytów itp.) najbardziej wpływają na wynik końcowy.

Schemat postępowania podczas stosowania metody REBA

REBA

Przykładową stronę karty oceny ryzyka, wykorzystującej metodę REBA zawiera Załącznik B.

W pierwszym etapie oceniana zostaje (przy użyciu rysunków wzorcowych przedstawionych poniżej) pozycja tułowia, szyi i kończyn dolnych.

Obciążenie tułowia

REBA

Analiza obciążenia wynikającego z obciążenia pozycji tułowia

PozycjaPunkty
Wyprostowana1
Pochylenie do przodu 0o ÷ 20o2
Odchylenie do tyłu 0o ÷ 20o2
Pochylenie do przodu 20o ÷ 60o3
Odchylenie do tyłu > 20o4
Pochylenie do przodu > 60o4
Dodatkowo +1 jeśli tułów jest skręcony lub pochylony na boki

Obciążenie szyi

REBA

Analiza obciążenia wynikającego z pozycji głowy

PozycjaPunkty
Pochylenie do przodu 0o ÷ 20o1
Odchylenie do tyłu 0o ÷ 20o1
Pochylenie do przodu > 20o>2
Odchylenie do tyłu > 20o2
Dodatkowo +1 jeśli szyja jest skręcona lub pochylona na boki

Obciążenie kończyn dolnych

REBA

PozycjaPunkty
Podnoszenie z równomiernym rozłożeniem ciężaru, chodzenie, siedzenie1
Podnoszenie z jednostronnym rozłożeniem ciężaru pozycja niestabilna2
Dodatkowo +1 jeśli kolana są zgięte pod kątem 30o-60o Dodatkowo +2 jeżeli kolana są zgięte pod kątem > 60o (nie dotyczy siedzenia)

Następnie wartości dla ocenionych elementów układu ruchu podstawiane są do Tablicy REBA w celu uzyskania dla nich wartości sumarycznej:

Wskaźnik oceny łącznego obciążenia pozycją tułowia, szyi i kończyn dolych

Szyja111
Nogi123412341234
Tułów1123412343356
2234534564567
3245645675678
4356756786789
5467867897899

Do wartości tej dodawana jest odpowiednia (zgodnie z tabelą zamieszczoną poniżej) liczba punktów, charakteryzujących obciążenie lub siłę zewnętrzną, działające na pracownika otrzymując w efekcie Wynik A.

Wskaźnik obciążenia lub siły zewnętrznej działającej na pracownika

Obciążenie / Siła
012+1
< 5 kg.5 – 10 kg.> 10 kg.Obciążenie gwałtowne, szybkonarastające

Wskaźnik obciążenia ramion

REBA

PozycjaPunkty
Uniesienie do przodu lub do tyłu 0o – 20o1
Uniesienie do tyłu > 20o Uniesienie do przodu 20o – 45o2
Uniesienie do przodu 45o – 90o3
Pochylenie do przodu > 90o4
Dodatkowo +1 jeśli ramię jest odwiedzione lub skręcone Dodatkowo +1 jeżli bark jest podniesiony Dodatkowo -1 jeśli ramię jest opuszczone lub podparte

Obciążenie przedramion

REBA

PozycjaPunkty
Uniesienie do przodu 60o ÷ 100o1
Uniesienie do przodu < 60o2
Uniesienie do przodu > 100o2

Obciążenie nadgarstków

REBA

PozycjaPunkty
Odchylenie do góry 0o – 15o1
Odchylenie do dołu 0o – 15o1
Odchylenie do góry > 15o2
Odchylenie do dołu > 15o2
Dodatkowo +1 jeśli nadgarstki są odchylone na boki lub skręcone

Korzystając z poniższej tabeli uzyskujemy wartość sumaryczną dla kończyn górnych, a po dodaniu punktów charakteryzujących jakość uchwytów z tabeli opublikowanej na dole strony, otrzymujemy Wynik B

Wskaźnik oceny łącznego obciążenia pozycją przedramienia, nadgarstków i ramienia

Przedramię12
Nadgarstki123123
Ramię1133123
2123234
3345455
4455567
5678788
6788899

Uchwyty

0 – bardzo dobre1- dobre2 – wystarczające3 – nieakceptowalne
Dobrze dopasowane uchwyty z elementem umożliwiającym wygodny chwytChwyt rękoma akceptowalny, ale nie idealny lub wygodne trzymanie przy wykorzystaniu innych części ciałaChwyt rękoma niewygodny lub niemożliwyBrak uchwytów, chwyt nie zapewniający bezpieczeństwa. Trzymanie nie jest możliwe nawet przy użyciu innych części ciała

W rezultacie podstawienia wartości A i B do poniższej tablicy otrzymuje się Wynik C który, po zwiększeniu o liczbę punktów charakteryzujących aktywność pracownika podczas wykonywania ocenianego zadania (tabela Aktywność) pozwala na uzyskanie końcowej wartości REBA.

Wynik B
Wynik A1234567891011
111123345677
212234456677
323334567788
434445678899
544456788999
666678899101010
7777899910101111
8888910101010101111
99991010101111121212
101010111111111112121212
111111111112121212121212
121212121212121212121212

Tabela charakteryzująca aktywność pracownika

Aktywność
+1+1+1
Jeżeli co najmniej jedna z części ciała pozostaje w warunkach statycznych dłużej niż1 min.Jeżeli powtarzanie niewielkiego zakresu czynności zachodzi częściej niż 4 razy na min (oprócz chodzenia)Jeżeli wykonywanie czynności powoduje nagłe duże zmiany pozycji ciała lub czynność wykonywana jest na niestabilnej podstawie

Dostępne w naszym sklepie karty oceny ryzyka zawodowego określające obciążenie układu mięśniowo – szkieletowego metodą REBA, spełniają wymagania ZUS i są dostępne od ręki.

Porównanie uzyskanego wyniku całkowitego REBA z wartościami zamieszczonymi w tej tablicy, pozwala na ocenę ryzyka powstania dolegliwości ze strony układu ruchu, jak również na ocenę konieczności zastosowania interwencji ergonomicznej, w celu zmniejszenia poziomu ryzyka.

Tabela charakteryzująca konieczne działanie ze względu na wynik REBA

Poziom działaniaWynik REBARyzykoDziałanie
01NiewielkieNie jest potrzebne
12-3MałeMoże być potrzebne
24-7ŚredniePotrzebne
38-10WysokieKonieczne wkrótce
411-15Bardzo wysokieNiezbędne natychmiast